Sędziowie testowali DirectCase: 75% użytkowników znalazło istotne orzecznictwo w ciągu dwóch zapytań.

„Doświadczenie z DirectCase pokazało, jak technologia może przyczynić się do bardziej efektywnego wyszukiwania orzecznictwa. Projekt CendAI we współpracy z sędziami i asystentami Sądu Apelacyjnego w Pradze pozwolił nam zweryfikować korzyść w rzeczywistym środowisku sądu."

— Roman Horáček, Ph.D., założyciel CendAI i wiceprezes ds. pionu cywilnego w Sądzie Apelacyjnym w Pradze, listopad 2025

Sędziowie i asystenci Sądu Apelacyjnego w Pradze wzięli udział w pilotażowym teście narzędzia DirectCase, które wykorzystuje sztuczną inteligencję do szybszego i dokładniejszego wyszukiwania orzecznictwa. Celem projektu CendAI było sprawdzenie, czy AI faktycznie może pomóc w środowisku, gdzie precyzja i wiarygodność są kluczowe.

CendAI wnosi do czeskiego wymiaru sprawiedliwości innowacje oparte na technologii

Centrum Digitalizacji i Sztucznej Inteligencji w Wymiarze Sprawiedliwości (CendAI) powstało z misją wspierania przemyślanego wdrażania nowoczesnych technologii w praktyce sądowej. Jego celem jest, by cyfryzacja nie była celem samym w sobie, lecz rzeczywiście usprawniała procesy sądowe, rozwijała edukację sędziów, a jednocześnie dbała o etyczne i prawne aspekty wykorzystania AI.

Pod patronatem CendAI odbył się pilotażowy projekt narzędzia DirectCase w Sądzie Apelacyjnym w Pradze. Celem było sprawdzenie, jak współczesne metody sztucznej inteligencji mogą przyspieszyć badania prawne i zwiększyć dokładność wyszukiwania istotnych informacji bez pogorszenia jakości oceny merytorycznej.

Sąd Apelacyjny w Pradze: czy DirectCase sprawdzi się przed wymagającą publicznością?

Środowisko sądowe jest z natury konserwatywne i słusznie. Stabilność i nacisk na precyzję to kluczowe wartości wymiaru sprawiedliwości. Wcześniejsze doświadczenia z precyzją podobnych narzędzi skłaniały do ostrożności przy rozpoczęciu testów. Z grupy zaproszonych sędziów i asystentów w testach DirectCase wzięło udział dwunastu uczestników.

Każdy z uczestników korzystał z DirectCase przy rzeczywistych badaniach orzecznictwa przez dwa miesiące i oceniał jego wartość pod kątem trafności znalezionych wyroków, wiarygodności cytatów, oszczędności czasu i wygody użytkowania.

75 % użytkowników oceniło znalezione wyroki jako istotne

Zgodnie z oceną projektu pilotażowego uczestnicy opisali poprawę szybkości i dokładności badań. Mimo początkowej sceptyczności wobec precyzji odpowiedzi pilot pokazał, że technologia potrafi znajdować istotne orzeczenia już przy pierwszym zapytaniu (33 %) lub po dalszej interakcji z narzędziem (42 %).

„Działa głównie z zamkniętą bazą orzeczeń sądowych. Ograniczony jest wpływ nieprawdziwych cytatów z otwartych źródeł."

— Uczestnik oceniający funkcjonalność DirectCase w podsumowaniu pilotażu

Ważnym elementem systemu jest analiza kompletnej bazy opublikowanych orzeczeń wszystkich sądów w Czechach. To istotna różnica w porównaniu z typowymi generatywnymi narzędziami AI, takimi jak ChatGPT czy Copilot.

Kluczowym elementem decydującym o przydatności takiego systemu w praktyce prawnej jest udokumentowalność każdej informacji. Każdy wynik zawiera bezpośredni cytat i odnośnik do oryginalnego tekstu orzeczenia, do którego użytkownik łatwo dotrze. Ta przejrzystość zapewnia, że ostateczna decyzja zawsze pozostaje w rękach człowieka, z pełną kontrolą nad źródłem i interpretacją.

50 minut oszczędności czasu na researchu

Średnio DirectCase pozwolił zaoszczędzić do 50 minut przy opracowaniu nietrywialnych badań. W zależności od zmienności spraw i liczby researchów w praktyce oznacza to nawet jeden zaoszczędzony dzień w miesiącu. To główna wartość systemu: eliminacja rutynowej, mechanicznej pracy wyszukiwania i możliwość szybkiego uzyskania istotnych orzeczeń w oryginalnym brzmieniu. Sędzia może wtedy bardziej skupić się na jakości finalnego wyniku.

Czym tłumaczyć tę oszczędność czasu? DirectCase nie szuka jedynie słów kluczowych, ale znajduje informacje według całego podanego kontekstu. Zasadę ilustruje na przykład pytanie: „Jak ustala się właściwość miejscową sądu, jeśli w umowie jako miejsce wykonania wskazano rachunek bankowy wierzyciela, który jednak nie istnieje?" Tradycyjny sposób researchu jest w takim przypadku bardzo wymagający. Słowa kluczowe są zbyt ogólne, a dla komentarzy do przepisów pytanie jest zbyt specyficzne. DirectCase natomiast dzięki rozumieniu kontekstu potrafi znaleźć pasujące orzecznictwo w ciągu jednej minuty.

„Niektórzy uczestnicy chętnie kontynuowaliby korzystanie z systemu także po zakończeniu pilotażu, widzą w nim praktyczną korzyść dla codziennej pracy."

— JUDr. Kateřina Procházková, asystentka przewodniczącego senatu, w projekcie uczestniczyła w organizacji i koordynacji testów narzędzia.

DirectCase stale rozwija się w oparciu o feedback użytkowników

Jednym z najczęstszych sygnałów zwrotnych od sędziów i asystentów Sądu Apelacyjnego w Pradze była potrzeba ciągłego wątku czatu. Użytkownicy chcą w ten sposób mieć przestrzeń na głębszą, kontekstowo powiązaną pracę z pytaniem. Tę funkcjonalność zespół DirectCase włączył do planu rozwojowego na czwarty kwartał 2025 roku.

Test pilotażowy potwierdził, że technologia sztucznej inteligencji może wspierać efektywność badań prawnych, o ile zapewniona jest przejrzystość i weryfikowalność źródeł. Projekt pokazał zarazem, że innowacja w wymiarze sprawiedliwości może działać, jeśli respektuje jego wartości: precyzję, stabilność i odpowiedzialność.

Studium przypadku powstało w ramach badania pilotażowego dotyczącego możliwości wykorzystania sztucznej inteligencji w pracy z informacjami prawnymi. Przedstawione tu ustalenia i doświadczenia wynikają z konkretnego projektu pilotażowego i nie powinny być traktowane jako oficjalne stanowisko Sądu Apelacyjnego w Pradze.